Mark Hendrikse
CEO van NTS Group en lid topteam High Tech Systemen en Materialen


Met welke knelpunten hebben bedrijven in de high tech sector te maken?

“Kort samengevat is dat het gebrek aan goed opgeleide technische mensen op alle niveaus. We missen de ‘gouden handjes en hoofdjes’. De laatste jaren en de komende tijd gaan veel technische geschoolde werknemers met pensioen. De instroom is onvoldoende om de gepensioneerden te vervangen, laat staan om een uitbreiding te kunnen bewerkstelligen. In het rapport van het platform Bèta en Techniek staat dat het tekort de komende jaren kan oplopen tot meer dan 100.000 vakmensen op alle niveaus. Hierdoor worden bedrijven direct in hun groei belemmerd.”

Hoe is dit tekort ontstaan?

“In de periode van 1990 tot 2000 waren we in Nederland van mening dat productie hier zou verdwijnen ten gunste van de diensteneconomie. In die tijd kozen veel hoogopgeleide technische mensen bijvoorbeeld voor een baan in de financiële wereld en consultancy. Een tweede belangrijke reden is dat we technische opleidingen hebben laten opgaan in ROC’s, vmbo-scholen en grote hogescholen. Daarmee is de zichtbaarheid en een deel van de kwaliteit van dat onderwijs verloren gegaan. Als industrie hebben we er ook te weinig aan gedaan om de jeugd voor techniek te interesseren. Gelukkig is deze tendens aan het kantelen. Er is een aantal succesvolle acties geweest om dit te steunen, maar het is alsof we een mammoettanker van koers moeten laten veranderen: dit heeft tijd nodig.Om dat te realiseren, zetten we alle mogelijke middelen in.”

Wat zijn belangrijke kenmerken van deze nieuwe koers?

“Dat begint bij het bundelen van krachten in het topsectorenbeleid. Hierdoor zijn we in staat om belangrijke stappen te zetten. Het start bij het ‘terugbrengen van techniek’ naar de pabo’s. Het is essentieel dat het onderwijzend personeel kennis heeft van techniek en belangrijke ontwikkelingen op dit gebied. Zij kunnen de jeugd enthousiasmeren en stimuleren om voor techniek te kiezen. Als topteam stimuleren we verder de lopende acties in de regio’s. Twee belangrijke doelgroepen krijgen speciale aandacht: meisjes, omdat die veel minder dan in andere landen kiezen voor techniek en kinderen van allochtone afkomst. Die associëren techniek en industrie nog steeds met blauwe overalls en olie; ze willen liever een witteboordenbaan.”

Welke praktische maatregelen worden getroffen?

“In Nederland maken we producten die op de grens van het maakbare balanceren. Dit vraagt op alle niveaus om supergekwalificeerde werknemers. Daarom investeren we in Centra voor Innovatief Vakmanschap in het mbo en Centres of Expertise in het hbo. Dit zijn samenwerkingsverbanden tussen ondernemers, onderwijsinstellingen, docenten en studenten.We zorgen ervoor dat deze opleidingen met de modernste machines kunnen werken en aan de allernieuwste projecten. Dat geeft een enorme boost. Op het hoogste niveau halen we ook al een tijdje kenniswerkers uit het buitenland. Dat aantal is inmiddels gegroeid tot ruim 5.000. Daar blijft het niet bij. Heel recent heeft bijvoorbeeld ASML aangegeven dat ze nog veel meer WO’ers nodig hebben. Op MBO-niveau kijken we ook over de grenzen. We kijken naar werknemers uit bijvoorbeeld Spanje, omdat daar relatief gezien veel werkloze vakmensen zijn.”

Welke rol speelt de overheid?

“Het regeerakkoord leert dat het topsectorenbeleid wordt voortgezet. Het zou mooi zijn als ‘Den Haag’ de komende periode nog een paar strategische keuzes zou maken. Is de regering bereid om de keuze voor technische opleidingen te stimuleren? Dat is in Nederland een gevoelig onderwerp. Het zou kunnen door studenten die voor een technische opleiding kiezen, niet in hun studieduur te beperken en deze toekomstige topwerknemers ook een financieel extraatje te geven. Wellicht toch verstandig om daar eens concreet over na te denken. Maatregelen die er mede op gericht zijn om Nederland op het gebied van high tech blijvend tot de wereldtop te laten behoren.”